TCMB uzaktan kimlik doğrulamada biyometrik seçeneğini açtı
Merkez Bankası, ödeme ve elektronik para kuruluşlarının bilgi sistemleri tebliğini 4 Eylül 2026 tarihli ve 33360 sayılı Resmî Gazete'de değiştirdi. Uzaktan kimlik tespitine biyometrik veri eklendi, kimlik belgesi tanımlandı, doğrulama yakın alan iletişimi esasına bağlandı. Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girdi.
Ne oldu?
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, ödeme ve elektronik para kuruluşlarının bilgi sistemlerine ilişkin tebliğde değişiklik yapan düzenlemeyi 4 Eylül 2026 Cuma günü, 33360 sayılı Resmî Gazete'de yayımladı. Düzenlemenin tam adı, Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşlarının Bilgi Sistemleri ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcılarının Ödeme Hizmetleri Alanındaki Veri Paylaşım Servislerine İlişkin Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ. Değiştirilen asıl metin, 1 Aralık 2021 tarihli ve 31676 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştı. Yeni tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girdi ve hükümlerini Merkez Bankası Başkanı yürütüyor.
Değişikliğin kamuoyunda öne çıkan yönü, uzaktan kimlik tespitinde biyometrik veri kullanımının önünü açması oldu. Anadolu Ajansı da haberi aynı gün, “TCMB, uzaktan kimlik doğrulamada ‘biyometrik' seçeneğini getirdi” başlığıyla duyurdu. Tebliğ metninde ayrıca kimlik belgesi kavramı tanımlanarak, uzaktan kimlik tespitinin hangi belgeyle ve hangi yöntemle yapılacağı ayrıntılandırıldı.
Ayrıntılar
MADDE 1 ile tebliğin 3. maddesinin birinci fıkrasına kimlik belgesi tanımı eklendi: 3 Aralık 2019 tarihli ve 30967 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Kartı Yönetmeliğinde tanımlanan kimlik kartı. MADDE 2 ile tebliğin 10. maddesinde geçen T.C. Kimlik Kartı ifadesi kimlik belgesi olarak değiştirildi ve aynı maddenin 16. fıkrasında yer alan resmî ibareleri yürürlükten kaldırıldı. MADDE 3 ile de 22. maddenin birinci fıkrasına, kimliği tespit edilecek kişinin biyometrik verilerinin ifadesi eklendi.
Uzaktan kimlik tespiti için temin edilen kimlik belgesinin doğruluğu esas olarak yakın alan iletişimi kullanılarak kontrol edilecek. Beyaz ışık altında görsel olarak ayırt edilebilen güvenlik öğeleri, fotoğraf ve imza başta olmak üzere orijinallik ve bütünlük testleri yapılacak, belgenin ön ve arka yüzü kesintisiz kayıt altına alınacak. Yakın alan iletişiminin yapılamaması halinde optik karakter tanıma, kart okuyucu veya MASAK'ın görüşü alınarak Banka tarafından belirlenen diğer yöntemlerden en az biri kullanılacak. Türk uyruklu olmayan gerçek kişilerin kimlik tespiti ise 30 Nisan 2021 tarihli ve 31470 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği (Sıra No: 19) kapsamında, Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatının 9303 sayılı standardına uygun ve yakın alan iletişimi özelliği olan pasaport kullanılarak uzaktan yapılabilecek. Yeni eklenen fıkraya göre bilgi, sözleşme, dekont ve benzeri belgelere ilişkin süreçlerin işletilmesi sırasında uzaktan iletişim aracı kullanılması halinde birinci fıkra hükümlerinin uygulanması zorunlu değil.
Neden önemli?
Birincisi, düzenleme uzaktan kimlik tespitini bir istisna olmaktan çıkarıp yöntemi tarif edilmiş bir sürece dönüştürüyor: hangi belgenin geçerli olduğu, doğruluğun nasıl sınanacağı ve hangi durumda alternatif yöntemlere geçileceği metinde sayılıyor. İkincisi, kimlik belgesi tanımının Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Kartı Yönetmeliğine bağlanması, kurumların kabul edeceği belge kümesini daraltıp öngörülebilir kılıyor. Üçüncüsü, Türk uyruklu olmayan kişiler için ICAO 9303 standardına uygun pasaportun sayılması, sınır ötesi müşteri kabulünü yazılı bir çerçeveye oturtuyor. Dördüncüsü, bilgi, sözleşme ve dekont süreçlerinde birinci fıkra hükümlerinin zorunlu tutulmaması, her uzaktan temasın tam kimlik tespiti gibi işletilmesi yükünü hafifletiyor. Bu değerlendirme bize ait.
Tebliğin aynı gün yürürlüğe girmesi, uyum için geçiş süresi tanınmadığı anlamına geliyor. Yakın alan iletişimini esas alan bir doğrulama akışı, uygulama tarafında cihaz desteği, kayıt kalitesi ve yedek yöntem tasarımı gerektiriyor. Bu okuma da bize ait.
Türkiye'deki işletmeler için anlamı
Düzenleme doğrudan ödeme ve elektronik para kuruluşlarını bağlıyor, ancak bu kuruluşlarla entegre çalışan e-ticaret ve hizmet işletmelerinin müşteri kabul akışlarını da dolaylı biçimde etkiliyor. Yapılacak iş listesi somut: kullandığınız ödeme sağlayıcısına uzaktan kimlik tespitini hangi yöntemle yürüttüğünü sorun, yakın alan iletişiminin çalışmadığı cihazlarda hangi yedek yönteme düştüğünü öğrenin, yabancı uyruklu müşteri kabul ediyorsanız pasaport tabanlı akışın açık olup olmadığını teyit edin. Onboarding ekranlarınızda kimlik belgesinin ön ve arka yüzünün kesintisiz kaydedilmesini gerektiren adımın kullanıcıyı kaybettirmeyecek şekilde anlatıldığından emin olun.
Biyometrik verinin sürece girmesi, aydınlatma metni ve açık rıza tarafını da gündeme getiriyor: hangi verinin hangi amaçla işlendiği, kimin sakladığı ve ne kadar süreyle tutulduğu, müşteriye gösterdiğiniz metinlerle tutarlı olmalı. Kayıt aşamasında terk oranını ölçün, doğrulama adımını kullanıcıya sipariş öncesi değil ödeme anında değil, akışın en anlamlı noktasında sunun. Bu değerlendirme bize ait.
UNALSOFT açısı
Bu tebliğ, kimlik doğrulamanın yalnızca bir mevzuat maddesi değil, dönüşüm oranını doğrudan etkileyen bir arayüz sorunu olduğunu hatırlatıyor. Doğrulama adımı ne kadar açık anlatılırsa, müşteri o adımda o kadar az kayboluyor. UNALSOFT olarak kurduğumuz e-ticaret paneli tarafında da yaklaşımımız aynı: mevzuatın gerektirdiği adımı gizlemek yerine, kullanıcıya neden istendiğini söyleyip akışı kısaltmak.
Kaynaklar
Resmî Gazete, 4 Eylül 2026 tarihli ve 33360 sayılı tebliğ metni (birincil resmî kaynak) · Anadolu Ajansı, TCMB'nin uzaktan kimlik doğrulamaya biyometrik seçeneği getirdiği haberi · Alomaliye, ödeme ve elektronik para kuruluşlarının bilgi sistemleri tebliğindeki değişikliğin madde madde aktarımı
Müşteri kabul akışınız yeni tebliğe hazır mı?
Uzaktan kimlik tespiti, ödeme entegrasyonu ve panel tarafındaki adımları birlikte gözden geçirelim. Nerede kullanıcı kaybettiğinizi ölçüp, doğrulama akışını hem uyumlu hem akıcı hale getirelim.